----   هه نبانه ی بچووک ----

     کوتاهی قد یکی از مشکلاتی است که بشر امروزی به خصوص مردم جهان سوم که با مشکل سوء تغذیه مواجه هستند با آن دست به گریبانند.عوامل کلی کوتاهی قد عبارتند از: 1- وراثت و عوامل ژنتیکی 2- وجود ناهنجاری های اسکلتی 3- وجود راشیتیسم و نرمی استخوان 4- سوء تغذیه 5- کم خونی 6- بیماری های کلیوی و قلبی و عروقی 7- بیماری های دستگاه گوارش 8- اختلالات روانی 9- اختلالات غدد جنسی 10- دیابت

     بیشتر رشد قد با افزایش طول استخوان های دراز بدن صورت می گیرد. بدین ترتیب که در سنین کودکی در انتهای استخوان های دراز بدن مثل استخوان ران و ساق پا ، منطقه ای به نام اپی میز موجود است که هنوز استخوانی نشده و از جنس غضروف است. این بخش مولد با تکثیر سلولی موجب افزایش قد استخوان ها می شود و در انتهای سنین بلوغ این بخش استخوانی می شود.استخوان سازی تا اوایل 20 سالگی و در مقابل امکان افزایش قد وجود دارد ولی افزایش قد تا سن 30 سالگی که عملاً تبدیل غضروف ها به استخوان به طور کامل انجام می شود و با این عمل رشد استخوان کامل می شود امکان پذیر است.

     منابع معدنی و ویتامینی ای که به طور مستقیم و یا غیر مستقیم در افزایش قد و رشد ما تأثیر دارند عبارتند از : 1- کلسیم 2- کلر  - A-B2- B6- B12- C - D- F 3- فسفر 4- منیزیم 5-  روی 6- فلوئور 7- آهن 8- ید 9- مس 10- گوگرد 11- منگنز و ویتامین

      کمبود این عناصر که از مغذی ترین عناصر مورد نیاز بدن هستند. باعث کم شدن مقاومت بدن در برابر استرس ها و فشارهای روانی و عصبی و حساس شدن می شود. در صورتی که این کمبود و فقدان در بدن ادامه یابد موجب انقباض عضلانی کوتاه مدت ، رعشه و لرزش عصبی بی نظم ، بی خوابی ، ضعف عضلانی و گرفتگی عضلات ساق پا می شود. نکته حائز اهمیت این است که تمام سلول های بدن به این عناصر احتیاج داشته و برای واکنش های شیمیایی پروتئینی ، بهره گیری از چربی ها ، مواد قندی و نشاسته ای موجود در خون ، مورد نیاز هستند.